دایـره مینــا
منتـخب آثار حمیـــد رضـا ابراهیـــــم‌ زاده  
قالب وبلاگ
نوشته های من


 ذات اقدس ربوبی مهندس است و همه گریزگاهها و راه‌های فرعی را برای رسیدن انسان به حقیقت در اختیارش گذاشته است. «الذی قدر فهدی و الذی اخرج المرعی ... ( اعلی 3 و4 )

و حتی در حدیث نبوی هم آمده است «الطرق الی الله  بعدد انفاس خلائق» که همان جمله معروف راه برای رسیدن به خدا به عدد همه انسانهاست ... ( بحار الانوار ج64 صــ137)

لذا عاشق شدن و ایجاد علاقه کردن محدود به فرد و شخص و اشیاء نیست بند و ریسمانی است که معشوق بر گردن عاشق می‌اندازد از زنجیر فولادین هم ضخیم‌تر است ولی هیچگاه دیده نشده که کسی این زنجیر را بکشد و یا ببندد. دوستی و محبت عاشقانه اطاعت هم می‌آورد تابعیّت هم می‌آورد.

« میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست      تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز»


خداوند در حدیث قدسی می‌فرماید که در غالب آثار شیعی نیز به وفور یافت می‌شود.

 حدیث مشهور و زیبای :

« من طلبنی وجدنی

                   و من وجدنی عرفنی 

                                        و من عرفنی احبنی 

                                                                و من احبنی عشقنی

و من عشقنی عشقته

                    ومن عشقته قتلته  

                                       ومن قتلته فعلیّ دیته

                                    ومن علیّ دیته فانادیته

هرکس مرا بطلبد مرا می‌یابد و کسی که مرا یافت مرا می‌شناسد و کسی که مرا شناخت دوستم می‌دارد  و کسی که دوست داشت عاشقم می‌شود و کسی که عاشقم شد به او عشق می‌ورزم و کسی که عاشقش شدم او را می‌کشم (شیفته) و کسی را که کشتم برایش دیه‌ای است  و کسی که اینچنین دیه پذیر باشد من خود بهای دیه‌اش خواهم بود.»


آنکس که تو را شناخت جان را چه کند ؟      فرزند و عیال و خانمان را چه کند ؟

     دیوانه کنی هر دو جهانش بخشی            دیوانه تو هر دو جهان را چه کند؟


در فرازی از فراز 60  دعای جوشن کبیر آمده است که «یا حبیب من لا حبیب له...» ای دوست کسی که جز تو دوستی ندارد. خداوند را در بهترین شب از شبهای نفحات به عنوان دوست و دوای درد ندا داده می‌دهیم که در همچو شبهای عزیزی نجوای عاشقش را از سر شیفتگی بپذیرد. بار خدایا ما را به درد بی‌عشقی مبتلا مکن!

      درد بی‌عشقی ز جانم برده طاقت      ورنه من داشتم آرام تا آرام جانی داشتم

در حقیقت بی‌عشقی دردی بدون درمان است، سر و سامان هر جانور و جنبنده و شیئی به عشق پاینده است غیر ازین هیچ عنصری تاب فروپاشی از درون را نخواهد داشت، عشق انسجام دهنده عنصر درونی عناصر است.

اما در حدیث آمده است از رسول مکرم اسلام(ص): هر کس به کسی یا چیزی عشق بورزد و عشقش را پنهان کند و عفت بورزد در آن حال بمیرد شهید است. (کنز العمّال ج3 صــ373)

« هزار جهد بکردم که سرّ عشق بپوشم       نبود  بر سرآتش میسّرم که نجوشم »

     

 ای دل مبتلای من شیفته‌ی هوای تو           دیده دلم بسی بلا زآنهمه از برای تو

 نی ز برای تو به جان بار بلای تو کشند     عشق تو و بلای جان، جانِ من و وفای تو

پرده ز روی بر فکن ز آنکه بماند تا ابد       جمله ی جان عاشقان مست می بقای تو

رأی مرا به یک زمان جمله برای خود مران    چون ز برای خود کنم چند کشم بلای تو

گر ببری به دلبری از سر زلف جان من       زنده شوم به یک نفس از دم جان فزای تو                                                                                                                           «مولانا »


نقش عشق در ادبیات

در پهنه شعر و ادب شعر فارسی، شاعران و ادیبان فارسی زبان و حتی سایر زبانها و ملّت‌ها شاهکارهای زیبا و ماندگاری را از خود به یادگار گذاشته‌اند که قرنها از عمر آن می‌گذرد و هنوز تازگی خود را حفظ کرده‌اند.

افسانه‌هایی که در قالب داستانهای عاشقانه و غزلیات نغزی که در درد دواوین شعرا وجود دارد مرهون فضیلت و جذبه‌ی عشق مجازی است.

منظومه‌ها و آثاری چون:

1- خسرو شیرین   2- فرهاد وشیرین    3- وامق و عذرا     4- لیلی و مجنون

5- طالب و زهره  6- ویس و رامین    7- امیر و گوهر       8- بیژن و منیژه  و...

که همه این مثنویها و قصاید حتی در عرفان نیز راهگشا و تأثیر گذار بوده است.

بی‌شک زبان مجاز و قصه که در جان آدمی تأثیرگذار است و ریشه‌ی جان آدمی را به هیجان می‌آورد.

در قرآن کریم نیز نادیده گرفته نشده و حتی در آن از قصه‌های واقعی نیز سخن گفته شده است.

داستان یوسف و زلیخا و همه داستانهای قرآنی که به قصص در قرآن مشهورند دارای جذبه و آموزه‌های فراوان و تأثیرگذاری هستند که در اعماق جان آدمی حضور می‌یابند و مفاهیم سنگین و بلندی را به مخاطب تحت امثال و قصص القا می‌کنند. واژه قصص به مفهوم پی‌جویی است که عنوان سوره 28 قرآن نیز هست و در آیه 11 سوره قصص نیز بر این مفهوم تصریح شده است.

خداوند درآیه‌های : 62 آل عمران -  120 هود - 111 یوسف - و... اهداف و ویژگیهای  قصص قرآنی را حقیقتی برای ثبات قلب و اطمینان آن معرفی می‌کند و انسانها را برای یادآوری به شنیدن این مفاهیم دعوت می‌کند.

بالطبع جان آدمی گاه مستعد پذیرش برخی از واژه‌ها و مفاهیم به راحتی و سهولت  نیست و این قصه‌ها هستند که این نفوس را مستعد می‌کند... و قوه بالغه فکری آدمی را به تکاپو وادار می‌کند و ...

مولانا رومی نیز برای گفتن آموزه‌های ثقیل از داستانهای پرنوگراف و عریان جنسی استفاده می‌کند و راهی جز این برای بکارگیری بالغ فکری آدمی و قوه‌ی تخیل او نمی‌یابد...

 بنابراین عشق و مجاز بعنوان ابزار پلی برای رسیدن به عشق آمالی و حقیقی هستند که عرفا از دیرباز برآن تأکید داشته‌اند. و در غالب مثنویهای وزین شعرا چگونگی سرسپردگی و اطاعت پذیری عشق ذهن و قوه‌ی درک آدمی را به سوی قادر مطلق و متعال راهنمایی می‌کند که واقعیت در این است که مذهب عاشق ز مذهبها جداست. و هیچ عاشقی از معشوق چون و چرا نمی‌طلبد و همه وکالتش را به خداوند قدیر و حکیم تفویض می‌کند.

 «تکیه بر تقوا و دانش در طریقت کافریست    راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش »حافظ

  

 سبکهای عاشقانه Lee

بر اساس تحقیقات Lee اغلب مردان مایلند که عشق به صورت نقش بازیگرانه یا رمانتیک شروع کنند اما زنان به عشق  دو جانبه و عشق واقع گرایانه تمایل بیشتری نشان می‌دهند.


نوع عشق

 

توصیف سبک های عاشقانه

 

عشق رمانتیک Romantic love

 

یک تجربه عاطفی اما تحلیل رونده یک جاذبه نیرومند و آنی نسبت به یک فرد

 

عشق دو جانبه Bilateral love

یک صمیمیت تسلی‌بخش که آرام آرام شکل می‌گیرد و شامل مشارکت متقابل و خودفاش‌سازی تدریجی است.

عشق بازیگرانه

(Game Playing Love)

رابطه‌ای که بر پایه تفریح و تفنن شکل می‌گیرد و هیچ تعهد اعتقادی در آن وجود ندارد، این این رابطه معمولا کوتاه مدت و موقتی است.

عشق مالکانه

(Possessive Love)

عشق شدید، حسادت آمیز و آزاردهنده از نظر عاطفی است. که به وسیله شخصیتی مضطرب که ترس دائمی از مطرود شدن به سر می برد ظاهر می‌شود.

عشق واقع گرا

(Programmatic  Love)

پیوندی منطقی بر مبنای سن، مذهب، سابقه، شخصیت طرفین، در این عشق رضایت بیشتر از هیجان مورد توجه قرار می‌گیرد،ارضای نیازهای واقعی مد نظر طرفین است.

عشق تکامل یافته

(full-fleged Love)

این رابطه بر مبنای ایثار و از خود گذشتگی شکل می‌گیرد. در این رابطه هیچ انتظار مقابله به مثلی از سوی طرف مقابل وجود ندارد و گذشت و بخشش و مراقبت از طرف مقابل بیش از هر چیزی دیگر مهم تر است.


عشق هنر اصلی آدمیزاد است و حقیقتی وصف‌ناپذیر و فناناپذیر ، کار عشق از فرشتگان عالم قدس هم ساخته نیست . بقول مرحوم حافظ:

« فرشته عشق نداند که چیست ، قصه مخوان

             بخواه جام گلابی به خاک آدم ریز»

صمدی‌ترین هدیه خدا وعالیترین موهبتش به انسانها و کائنات،عشق است که  مطلع اقتدارش را با بسم الله الرحمن الرحیم آغاز کرده، خدا خدائی است عشق از گونه و دستان و چشمها و گوشهایش چو آئینه بر ما تجلی کرده است.

هر آنکس که در این حلقه نیست زنده به عشق 

        بر او نمرده به فتوای من نماز کنید (حافظ)

مرده حقیقی کسی است که عاشق نیست زیرا عشق مایه حیات روح و جسم است و بس.

  

روانشناسی عشق مجازی؛ « عشق تکامل یافته »

 عشق دارای 3 وجه صمیمیت، تعهد، هوس است تا به یک مثلث کامل مبدل شود. این نگاهی است که روانشناسی چون استنبرگ برآن صحه گذاشتند.


جدول روابط عاشقانه  نظریه استنبرک

نوع رابطه عاشقانه

عناصرتشکیل دهنده رابطه

 

ویژگیهای رابطه عاشقانه

 

تعهد

هوس

صمیمیت

رابطه‌ای که در آن نزدیکی و گرمی وجود دارد اما هوس و تعهد دراز مدت وجود ندارد احساسات موجود در برخی دوستی‌های عمیق نمونه خوبی برای این رابطه محسوب می‌شود

 دوست داشتن

-

-

*

استقلال فکری با یک معشوقه خیالی( ونه فرد واقعی) حاکی از عشق ورزی،بانگاه اول،در این حالت مقدار زیادی برانگیختگی ذهنی وبدنی وجوددارد وتازمانی که رابطه عاشقانه به سر انجام نرسد این شرایط همچنان ادامه می یابد.

 شیفتگی

-

*

-

یک رابطه سرد و بی روح که آدم‌ها در آن رابطه پیوند عاطفی‌شان را از دست می‌دهند و تنها به دلیل عادت، ترس از تغییر، مراقبت از کودکان و یا انگیزه‌های فرعی دیگر در کنار هم می‌مانند

عشق  تهی یابی احساس

*

-

-

رابطه‌ای بر اساس کششهای عاطفی و نیز فیزیکی، در این رابط هوس و صمیمیت متقابل وجود دارد

عشق رمانتیک 

-

*

*

اگر عشق رمانتیک تداوم داشته باشد به چنین رابطه‌ای منجر می‌شود، نمونه‌اش ازدواج موفقی است که بطورطبیعی پس از سال‌ها کشش‌ها و جاذبه‌های فیزیکی در آن رو به کاهش می‌گذارند

عشق  دو جانبه

*

-

*

رابطه کوتاه مدتی که تعهدش تنها بر اساس هوس ایجاد می‌شود و عنصر هوس نیز ذاتا به گونه‌ای است که خیلی سریع افت می‌کند و طرفین از چنین رابطه‌ای سر خورده و مأیوس می‌شوند

 عشق ابلهانه

*

*

 

عشق کامل (مثلث کامل) که بیشتر مردم برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند

 عشق تکامل یافته

*

*

*


حمیدرضا ابراهیم زاده - اردیبهشت ماه 1381


منابع و مآخذ:

1)    قرآن کریم

2)    نهج الفصاحه – ابوالقاسم پاینده

3)    بحار الانوار  علامه مجلسی

4)    کشف الاسرار امام خمینی

5)    کنز العمّال

6)    فتوحات مکیّه  محی الدین عربی

7)    فصوص الحکم  محی الدین عربی

8)    رساله العشق ابوعلی سینا

9)    کلیّات حدیث قدسی

10)  کشکول شیخ بهایی 

11)  دیوان حافظ

12)  دیوان ترجمان الاشواق  محی الدین عربی

13)  مثنوی معنوی  مولانا جلال الدین بلخی

14)  ماهنامه همشهری جوان   ش9

 

کلیه حقوق برای مولف محفوظ است.


    width= -font size=
[ سه شنبه بیست و سوم اسفند 1390 ] [ 9:0 ] [ حمیـــدرضـا ابراهیـــــم‌ زاده ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

منتخب آثار ادبی ، فرهنگی . هنری و علمی به قلم حمیـدرضـا ابراهیــم‌زاده


با سلام و عرض ادب و ارادت و احترام.
امیدوارم که مطالب وبلاگ مورد استفاده شما قرار گیرد.
لطفا با ارسال نظر و بیان انتقادات و پیشنهادات ارزنده‌تان ما را در جهت هرچه بهتر و مفیدتر شدن این مجله یاری فرمائید.
نکته:
استفاده از رساله‌ها و مقالات بدون ذکر نام نویسنده و نام وبلاگ قطعا تخلف بوده و منتج به پیگرد قانونی خواهد شد.
نقل و استفاده از مطالب این وبلاگ، فقط باذکر منبع، نام نویسنده و نام وبلاگ، مجاز است.
و
خواهشمندیم هنگام ثبت نظر،نام خود و طریقه آشناییتان با وبلاگ را بنویسید.
نظرات فاقد نام تایید نخواهد شد.
باسپاس.
مدیریت وبلاگ